تغیر مسیر یافته از - ذوالنون مصری
زمان تقریبی مطالعه: 5 دقیقه
 

ابوالفیض ثوبان بن ابراهیم ذوالنون مصری





ابوالفیض (ابوالفیاض) ثوبان بن ابراهیم ذوالنون مصری صوفی رخمیمی (حدود ۱۵۵-۲۴۶ هـ)، فردی زاهد، حکیمی فصیح و شیخ دیار مصر بوده است.


۱ - معرفی اجمالی



ابوالفیض (ابوالفیاض) ثوبان بن ابراهیم ذوالنون مصری صوفی رخمیمی (اخمیمی) نوبی؛ درباره نام و نسب و کنیه او اختلاف وجود دارد. نامش را فیض بن احمد، فیض بن ابراهیم و ذوالنون بن ابراهیم ذکر کرده‌اند.
وی در اواخر حکومت منصور (خلافت ۱۳۶-۱۵۸ هـ) متولد شد. او اصالتاً از اهالی نوبه، قریه‌ای واقع در مصر که اخمیم به آن گفته می‌شد، بود و در مصر سکونت داشت.
خطیب بغدادی او را فردی زاهد، حکیمی فصیح و شیخ دیار مصر معرفی کرده است.
وی اولین کسی بود که در مصر درباره احوال و مقامات اولیای خدا و منزلت صوفیه سخن گفت، لذا علمای مصر او را مجبور کردند آنجا را ترک کند و به او تهمت زندیق زدند. متوکل (خلافت ۲۳۲-۲۴۷ هـ) متوجه او شد و از او دعوت کرد تا به سامرا بیاید و او در سامرا پس از گفت‌و‌گویی که با متوکل داشت، مورد علاقه متوکل قرار گرفت. وی مدتی را در سامرا ماند و سپس راهی بغداد شد و در آنجا سکونت گزید و پس از مدتی طولانی که در بغداد بود، به مصر مراجعت کرد.
ابوالفیض در سفری سیاحتی نیز به شام رفت و از برخی مناطق آنجا از جمله دمشق دیدن نمود و با ابن‌سید حمدویه دیدار نمود.

۲ - اساتید و شاگردان



ابوالفیض نزد مالک، لیث بن سعد، ابن‌لهیعه، فضیل بن عیاض و سفیان بن عیینه حدیث فرا گرفت. کسانی مانند احمد بن صبیح، حسن بن مصعب و ربیعة بن محمد طائی از او روایت نقل کرده‌اند.

۳ - تاریخ وفات



سرانجام ابوالفیض در سال ۲۴۶ هـ در محلی به نام جیزه، واقع در مصر از دنیا رفت. او را در مقابر اهل معافر دفن کردند.

۴ - آثار



آثار او عبارت‌اند از: الثقة فی الصنعة، الرکن الاکبر و قصیده که این سروده را ایدمر بن علی جلدکی شرح کرده و آن‌را الدر المکنون نامیده است.

۵ - مطالعه بیشتر



برای مطالعه بیشتر به منابع زیر مراجعه شود.

۶ - پانویس


 
۱. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۱، ص۵۳۲.    
۲. ↑ ابن‌عماد حنبلی، عبدالحی بن احمد، شذرات الذهب، ج۳، ص۲۰۷.    
۳. ↑ ابن‌اثیر، علی بن محمد، اللباب فی تهذیب الانساب، ج۱، ص۳۵.    
۴. ↑ سمعانی، عبدالکریم، الانساب، ج۱، ص۱۳۶.    
۵. ↑ خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج۸، ص۳۹۰.    
۶. ↑ ابن‌کثیر، اسماعیل بن عمر، البدایة و النهایه، ج۱۰، ص۳۸۳.    
۷. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، العبر فی خبر من غبر، ج۱، ص۳۵۰.    
۸. ↑ سمعانی، عبدالکریم، الانساب، ج۱، ص۱۳۶.    
۹. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۱، ص۵۳۴.    
۱۰. ↑ عسقلانی، احمد بن علی، لسان المیزان، ج۲، ص۴۳۷.    
۱۱. ↑ زرکلی، خیرالدین بن محمود، الاعلام، ج۲، ص۱۰۲.    
۱۲. ↑ ابن‌عماد حنبلی، عبدالحی بن احمد، شذرات الذهب، ج۳، ص۲۰۷.    
۱۳. ↑ خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج۸، ص۳۹۳.    
۱۴. ↑ ابن‌عساکر، علی بن حسن، تاریخ مدینة دمشق، ج۱۷، ص۳۹۸.    
۱۵. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۱۸، ص۲۶۵.    
۱۶. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، میزان الاعتدال، ج۲، ص۳۳.    
۱۷. ↑ ابن‌خلکان، احمد بن محمد، وفیات الاعیان، ج۱، ص۳۱۵.    
۱۸. ↑ خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج۸، ص۳۹۳.    
۱۹. ↑ خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج۸، ص۳۹۴.    
۲۰. ↑ ابن تغری بردی، یوسف بن تغری بردی، النجوم الزاهره، ج۲، ص۳۲۰.    
۲۱. ↑ ابن‌ملقن، عمر بن علی، طبقات الاولیاء، ص۲۱۹.    
۲۲. ↑ آقا بزرگ تهرانی، محمدمحسن، الذریعه، ج۵، ص۸.    
۲۳. ↑ ابن‌ندیم، محمد بن اسحاق، الفهرست، ص۴۳۸.    
۲۴. ↑ کحاله، عمر رضا، معجم المؤلفین، ج۴، ص۱۴۷.    
۲۵. ↑ حاجی خلیفه، مصطفی بن عبدالله، کشف الظنون، ج۲، ص۱۳۳۸.    
۲۶. ↑ ابوعبدالرحمن سلمی، محمد بن حسین، طبقات الصوفیه، ص۲۷.    
۲۷. ↑ اصفهانی، احمد بن عبدالله، حلیة الاولیاء، ج۹، ص۳۳۱.    


۷ - منبع



پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی، دائرة المعارف مؤلفان اسلامی، ج۱، ص۲۱۷، برگرفته از مقاله «ابوالفیض ثوبان بن ابراهیم ذوالنون مصری».






آخرین نظرات
کلیه حقوق این تارنما متعلق به فرا دانشنامه ویکی بین است.